Zanim pozwiesz bank w sprawie frankowej, musisz sprawdzić, czy masz ku temu podstawy. A żeby to zrobić, konieczne jest przyjrzenie się umowie kredytu we frankach pod kątem potencjalnych niedozwolonych postanowień. Mechanizmy przeliczania rat, jednostronne decyzje banków o kursach walut czy nieprzejrzyste tabele kursowe – to tylko niektóre z zapisów, które mogą przesądzić o nieważności całej umowy. Na co dokładnie zwracają uwagę doświadczeni prawnicy? W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda profesjonalna analiza umowy kredytu CHF.
Krok 1. czy kwota kredytu została prawidłowo określona w umowie kredytowej?
Analiza klauzul abuzywnych umowy rozpoczyna się od sprawdzenia, jak w umowie kredytu określono kwotę zobowiązania kredytobiorców.
Warto tutaj przypomnieć, że istnieją 2 rodzaje kredytów frankowych:
- Indeksowany – kwota była wpisana w złotówkach, lecz w dniu wypłaty przeliczana według kursu franka szwajcarskiego.
- Denominowany – suma w umowie była wyrażona w walucie obcej, a wypłata następowała w PLN według kursu ustalonego przez bank.
W wielu przypadkach umów frankowych wskazywano, że wartość jest „orientacyjna”, co powodowało, że kredytobiorca nie wiedział, jaka będzie rzeczywista wysokość jego zobowiązania.
Już na tym etapie analiza umowy frankowej pozwala sprawdzić, czy w umowie występuje niedozwolona klauzula wpływająca na wysokość kredytu frankowego.
Krok 2. klauzule niedozwolone w mechanizmie przeliczeń rat kredytu CHF
Kolejnym elementem, który obejmuje analiza umowy CHF, jest sposób ustalania kursu waluty.
W wielu umowach kredytu CHF kurs był określany w oparciu o tabelę kursową tworzoną jednostronnie przez bank. Taki zapis oznaczał, że bank samodzielnie decydował o wysokości rat oraz o kwocie wypłaty środków.
Problem polegał na tym, że tabela była tworzona przez bank, a zasady ustalania kursu nie
zawsze pozostawały jasno wyjaśnione – czasem znajdowały się dopiero w załącznikach.
Bank zazwyczaj brał kurs franka z NBP, ale zmieniał go na swoją korzyść – przy wypłacie
stosował kurs niższy, a przy spłacie wyższy (tzw. spread walutowy). W ten sposób klient tracił na samym przeliczaniu waluty, a bank dodatkowo zarabiał.
Jeżeli analiza umowy frankowej wykaże, że mechanizm przeliczeń nie został jasno określony, może to stanowić podstawę do unieważnienia umowy.
Krok 3. Prawo banku do jednostronnych zmian – czy taki zapis jest skuteczny?
W treściach umów kredytowych CHF często pojawiały się postanowienia umożliwiające bankowi jednostronną zmianę oprocentowania, marży czy kursów walut. Tego rodzaju klauzula narusza zasadę równowagi stron umowy i w wielu sprawach przeciwko bankom była uznawana za niedozwoloną.
Na przykład bank mógł sam podnosić oprocentowanie, marżę czy kursy walut, bez pytania
kredytobiorcy o zgodę. Przykładowo, takie postanowienie mogło brzmieć „Bank zastrzega sobie prawo do zmiany kursów walut”. To oznaczało, że klient nie miał wpływu na rosnące raty.
Takie warunki umowy są nieuczciwe, bo naruszają równowagę między stronami – bank decyduje o wszystkim sam. Analiza umowy kredytu frankowego przez kancelarię prawną powinna więc obejmować ocenę, czy bank przyznał sobie nadmierne uprawnienia kosztem kredytobiorcy.
Krok 4. Prowizje i wcześniejsza spłata – czy można odzyskać pieniądze?
W wielu przypadkach umowa przewidywała wysoką prowizję za wcześniejszą spłatę. Analiza umowy kredytowej przez kancelarię frankową ma więc także pozwolić na sprawdzenie, czy opłaty te były zgodne z prawem.
Często prowizję ustalano w wysokości 1–3% pozostałego do spłaty kapitału. Czasem wynosiła jeszcze więcej. Takie kwoty nie miały związku z realnymi kosztami banku i stanowiły dla niego po prostu dodatkowy zarobek.
Sądy uznają, że takie zapisy mogą być niedozwolone, bo stawiają bank w uprzywilejowanej
pozycji i utrudniają klientowi wcześniejsze spłacenie kredytu bez ponoszenia kary.
Co ważne, nawet jeśli kredyt został już spłacony, nadal można domagać się zwrotu takiej
prowizji oprócz sumy spłaconych rat. W praktyce prowadzi to do odzyskania od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych – w zależności od wysokości kredytu.
Krok 5. Analiza pozostałych dokumentów dotyczących umowy kredytu CHF
Rzetelna analiza umowy kredytu nie ogranicza się wyłącznie do głównego dokumentu. Należy zbadać również aneksy do umowy, historię spłat, harmonogramy oraz wszelkie zmiany wprowadzane na każdym etapie wykonywania zobowiązania.
Banki w miarę wzrastania liczby pozwów konsumentów chcących odzyskać swoje pieniądze celowo zaniżały sumę spłaconych przez nich rat.
Jeśli tak się stanie także w Twojej sytuacji, dla rzetelnego określenia kwoty, która jest Ci należna od banku, niezbędne może okazać się wystąpienie z wnioskiem o wydanie skorygowanego zaświadczenia o spłacie kredytu.
Drugą opcją może być przedstawienie dokumentacji z rachunku bankowego, z którego pobierane były comiesięczne kwoty rat.
Dopiero tak dokonana analiza umowy frankowej pozwala ustalić, czy w konkretnej sprawie korzystniejsze będzie unieważnienie kredytu, czy ewentualna ugoda z bankiem.
Krok 6. Ilu było kredytobiorców? – znaczenie dla prowadzenia sprawy przeciwko bankowi
Jeżeli umowa została zawarta przez kilka osób, unieważnienie umowy co do zasady obejmuje wszystkich współkredytobiorców. W sprawach przeciwko bankom należy prawidłowo określić, kto dochodzi roszczeń i kto faktycznie spłacał kredyt.
Analiza danej sprawy powinna uwzględniać sytuacje takie jak rozwód czy zwolnienie z długu, ponieważ mają one znaczenie dla dalszego prowadzenia sprawy przed sądem.
Przykładowo, jeśli było dwóch kredytobiorców, którzy się rozwiedli, trzeba to wziąć pod uwagę i zamieścić w pozwie oddzielne roszczenia z dokładnym określeniem kwot, które każdy z nich spłacił.
Krok 7. Przedawnienie roszczeń frankowicza – kiedy wysłać wezwanie lub pozew o unieważnienie umowy?
Istotne znaczenie ma również przedawnienie roszczeń wobec banku. Bieg terminu rozpoczyna się w chwili, gdy kredytobiorca uzyska wiedzę o tym, że jego umowa może być nieważna – czyli od momentu ustalenia, że prawdopodobnie występują klauzule abuzywne.
W celu zabezpieczenia swoich praw warto wysłać reklamację (np. wezwanie do zapłaty), a następnie – w razie potrzeby – wnieść pozew o unieważnienie umowy. Wniesienie pozwu umożliwia dalsze dochodzenie roszczeń w sprawie dotyczącej kredytu.
Analiza umowy frankowej – podsumowanie najważniejszych kwestii
Profesjonalna analiza umowy kredytu frankowego przez adwokatów i radców prawnych polega na:
- Weryfikacji sposobu określenia kwoty kredytu;
- Ocenie mechanizmu przeliczeń;
- Analizie prawa banku do jednostronnych zmian;
- Sprawdzeniu prowizji i opłat;
- Ocenie przedawnienia roszczeń.
Jak dokładnie będzie wyglądać to w Twoim przypadku, zależy już konkretnie od brzmienia umowy i Twojej sytuacji. Choć wiele sporów frankowych kończy się sukcesem kredytobiorców, to indywidualne przyjrzenie się każdej sprawie przez prawnika i dostosowanie działań do konkretnego przypadku wciąż jest bardzo ważne. Gdyby było inaczej, frankowicze mogliby na własną rękę skutecznie analizować swoje umowy i występować z roszczeniami wobec banku.
Pierwszy krok musisz wykonać jednak Ty jako frankowicz – skontaktuj się z kancelarią specjalizującą się w sprawach frankowych. Doświadczony radca prawny przeanalizuje Twoją umowę i udzieli Ci profesjonalnego wsparcia na każdym etapie postępowania.
