Masz kredyt gotówkowy lub pożyczkę i od lat spłacasz raty. W umowie mogą znajdować się błędy, które – jak się okazuje – naruszają Twoje prawa jako konsumenta. Bank lub firma pożyczkowa być może wiedziały o tym od początku, ale pojawia się pytanie: czy możesz z tego powodu odzyskać pieniądze? Sankcja kredytu darmowego daje Ci taką możliwość. Kiedy skutecznie z niej skorzystasz, w określonych sytuacjach zwrócisz tylko pożyczony kapitał, bez odsetek, prowizji i innych opłat. W tej sprawie 1 grudnia 2025 roku wypowiedział się Rzecznik Finansowy, wyjaśniając kiedy możesz skorzystać z tego prawa i jakie błędy po stronie instytucji finansowych mają największe znaczenie.
Czego dotyczyło oświadczenie Rzecznika w sprawie sankcji kredytu darmowego?
Wiele umów kredytowych zawiera błędy, które mogą dawać kredytobiorcom prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Wynika ono bezpośrednio z ustawy o kredycie konsumenckim. Problem w tym, że zarówno konsumenci, jak i sądy nie zawsze wiedzą, kiedy dokładnie z tego prawa można skorzystać.
Rzecznik Finansowy postanowił więc wydać stanowisko w tej sprawie. W swoim oświadczeniu wyjaśnił, że sankcja ma zastosowanie wtedy, gdy kredytodawca (bank lub firma pożyczkowa):
- naruszył obowiązki informacyjne,
- podał nieprawidłowe lub niepełne dane w umowie,
- przekroczył ustawowe limity kosztów,
- nieprawidłowo naliczał oprocentowanie.
Oświadczenie z 1 grudnia 2025 roku wyjaśnia więc najważniejsze wątpliwości i pomaga zrozumieć, w jakich sytuacjach można skutecznie ubiegać się o rozliczenie kredytu jako darmowego.
Czy błędy w umowie kredytowej mogą uprawniać do SKD?
Sankcja ma zastosowanie wtedy, gdy kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne, podał nieprawidłowe lub niepełne dane w umowie, przekroczył ustawowe limity kosztów albo nieprawidłowo naliczał oprocentowanie.
Umowa kredytu konsumenckiego musi zawierać szereg konkretnych informacji – w tym całkowity koszt kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO), wysokość rat czy warunki zmiany oprocentowania.
Jeżeli którejś z tych informacji zabraknie albo została ona podana w sposób niejasny, konsument nie ma pełnej wiedzy o swoim zobowiązaniu.
Rzecznik Finansowy w swoim oświadczeniu podkreślił również, że wszelkie wątpliwości co do treści umowy powinny być rozstrzygane na korzyść konsumenta, a nie instytucji finansowej.
Oznacza to, że nawet jeśli informacje formalnie znajdują się w umowie, ale zostały sformułowane w sposób nieczytelny, skomplikowany lub niezrozumiały dla przeciętnego konsumenta, może to stanowić podstawę do zastosowania sankcji.
Czy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego po spłacie kredytu?
Ustawa przewiduje roczny termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, jednak sposób jego liczenia jest bardzo korzystny dla kredytobiorców.
Rzecznik Finansowy wyraźnie wskazał, że termin ten zaczyna biec dopiero od momentu całkowitego wykonania umowy, czyli najczęściej od dnia spłaty ostatniej raty kredytu.
Oznacza to, że nawet osoby, które już uregulowały swoje zobowiązanie, nadal mogą mieć prawo do skorzystania z sankcji i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych kosztów.
Czy brak informacji o prawie odstąpienia od umowy ma znaczenie dla SKD?
Każdy konsument ma prawo odstąpić od umowy kredytu w ciągu czternastu dni od jej zawarcia, bez podawania przyczyny. Umowa powinna w sposób jasny i prosty wyjaśniać, jak można z tego prawa skorzystać oraz jakie będą skutki odstąpienia.
Jeżeli umowa takich informacji nie zawiera albo są one niepełne lub niejasne, konsument może nie być w stanie świadomie podjąć decyzji.
Rzecznik Finansowy wskazuje, że brak prawidłowej informacji o prawie odstąpienia od umowy może stanowić naruszenie przepisów, które również uzasadnia zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
Warto dodać, że prawo odstąpienia to jedno z podstawowych uprawnień konsumenta.
Jeśli zostało ono w umowie pominięte albo opisane w sposób utrudniający jego realizację, świadczy to o poważnym naruszeniu obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę.
Dlaczego naliczanie odsetek od kosztów kredytu jest niedozwolone?
Naliczanie odsetek od kosztów doliczanych do kredytu budzi poważne zastrzeżenia i jest jednym z najczęściej kwestionowanych rozwiązań stosowanych przez banki i firmy pożyczkowe.
W praktyce wygląda to tak, że do kwoty kredytu doliczana jest prowizja albo składka ubezpieczeniowa, a następnie od całej tej sumy naliczane są odsetki.
W efekcie kredytobiorca płaci odsetki nie tylko od pieniędzy, które faktycznie otrzymał i z których mógł korzystać, ale również od kosztów, które nigdy nie trafiły do jego dyspozycji.
Jak wskazał Rzecznik Finansowy, takie rozwiązanie jest nieprawidłowe. Odsetki powinny być liczone wyłącznie od kapitału, czyli od realnie wypłaconej kwoty kredytu.
Prowizje, opłaty i ubezpieczenia stanowią koszt udzielenia kredytu i nie mogą być traktowane jako część kapitału. Ich oprocentowanie prowadzi do sytuacji, w której kredytodawca pobiera dodatkowe wynagrodzenie od kwot, których klient w rzeczywistości nie otrzymał.
Taka konstrukcja umowy zniekształca rzeczywisty koszt kredytu i powoduje, że podawana w umowie RRSO nie odzwierciedla faktycznych obciążeń po stronie konsumenta.
Zdaniem Rzecznika Finansowego jest to naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i może stanowić samodzielną podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Czy niejasne zasady przedterminowej spłaty uprawniają do SKD?
Kredytobiorca ma również prawo do wcześniejszej spłaty kredytu, w całości lub w części. Umowa powinna jasno określać, jak wygląda rozliczenie takiej spłaty oraz w jaki sposób obniżeniu ulegają koszty kredytu.
Jeżeli zapisy umowy są w tym zakresie nieprecyzyjne lub pozostawiają bankowi zbyt dużą swobodę interpretacyjną, konsument nie jest w stanie przewidzieć konsekwencji swojej decyzji.
Zdaniem Rzecznika Finansowego również tego rodzaju braki informacyjne mogą prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
W jaki sposób można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Z sankcji kredytu darmowego można skorzystać wtedy, gdy umowa kredytu konsumenckiego nie spełnia wymogów określonych w ustawie i gdy konsument złoży kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z tego uprawnienia.
Naruszenia mogą dotyczyć między innymi błędnie wskazanych kosztów kredytu, nieprawidłowego oprocentowania, błędnie obliczonej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania czy niejasnych zasad zmiany warunków umowy.
Sankcja może mieć zastosowanie także wtedy, gdy informacje formalnie znajdują się w umowie, ale zostały sformułowane w sposób nieczytelny, skomplikowany lub niezrozumiały dla przeciętnego konsumenta. W takich sytuacjach klient nie ma realnej możliwości oceny, jakie zobowiązanie na siebie przyjmuje.
Co oświadczenie Rzecznika Finansowego z dnia 1 grudnia 2025 roku oznacza dla kredytobiorców?
Oświadczenie Rzecznika Finansowego z 1 grudnia 2025 roku potwierdza, że sankcja kredytu darmowego nadal jest skutecznym i realnym narzędziem ochrony konsumentów.
Nawet pozornie drobne błędy w umowie – brak informacji o prawie odstąpienia, naliczanie odsetek od prowizji, niejasne zasady przedterminowej spłaty – mogą prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji finansowych na Twoją korzyść.
Dla wielu kredytobiorców może to oznaczać możliwość znaczącego obniżenia zobowiązania lub odzyskania kosztów. Każda osoba, która zawarła umowę kredytu konsumenckiego, powinna rozważyć jej sprawdzenie.
Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego zazwyczaj zaczyna się od dokładnej analizy umowy kredytowej pod kątem zgodności z przepisami ustawy. Jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości, konsument może złożyć do banku lub firmy pożyczkowej pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji.
Jeśli masz wątpliwości co do postanowień w Twojej umowie i zastanawiasz się, czy możesz skorzystać z SKD, skontaktuj się z naszą kancelarią. Przeanalizujemy Twoją umowę kredytu i sprawdzimy, jakie masz możliwości.
